Van Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Nayif Süer, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları nedeniyle dünya ekonomisinin etkilendiği süreçte, sınır ili olması nedeniyle Van'ın ve bölgede bu üretimin en fazla zarar gördüğünü söyledi. Van'da turizmde yaşananların sadece esnaf değil, çiftçiden hayvancılığa kadar ekonomik zincirin tüm halkalarını değiştirdiğini söyledi.

Süer, Van'ın bakanlığı olarak İran'ın sınırlı pazarda olduğunu ve ekonominin yaklaşık %63'ünün hizmet sektörününe dayandığını vurgulayarak, "Turizm hareketliliği kentte birçok ticareti doğrudan gösteriyor. Oteller dolu olduğunda ve işletmeler daha fazla yer alıyor, bu da gıda artırıyor, hayvancılık sektöründe faaliyet gösteriyor. Ancak çoğalma olmadığından bu zincirin halkaları isteniyor etkileniyor" dedi.

Otel dolulukları yüzde 10'a geriledi

Süer, Van'da her yıl Nevruz ve Ramazan Bayramı'nın yaşandığı İranlıların yoğun ilgi gösterdiğini hatırlatarak yaşadıklarını söyledi:

"Geçen yıl aynı dönemde otel doluluk oranlarının %90'a kadar yükseldiği gözlemlenmişti. Bu yıl savaş nedeniyle rezervasyonlarını iptal etmek zorunda kaldı ve Mart 2026 itibarıyla doluluk oranları %10'a geriledi. Gıdanın en çok tüketildiği sektörlerden biri olanda kullanılmakta olan, çiftçi ve esnaf da çalışıyor. Et, süt ve diğer ürünleri tüketenlerden temin ediliyor;

Başkan Süer, turist sayılarındaki artışın ekonomik durumlarını de değerlendirdi:

"Van, 2024 yılında yaklaşık 719 bin İranlı turisti ağırladı ve bu ayrılanin kente kattığı katma değerinin toplamının yaklaşık 350 milyon dolar civarında olduğu tahmin ediliyordu. 2025'in ilk üç yerinde ise 157 bin İranlı turistin yaklaşık 80 milyon ekonomik hareketlilik oluştuğu görüldü. 883 İranlı turist Van'a giriş yaptı. Geçen yıllara göre değerlendirildiğinde bu yıl turizmde ciddi kayıplar hakkında endişeler yaratıyor. Tahmini sezon genelinde 300–400 milyonluk bir gelecek öngörülüyor Van'ın ekonomisi, turizmi, esnafı, çiftçisi.

Hayvancılık da dolaylı etkileniyor

Ayrıca, otel ve restoranların, lokantaların yanı sıra hayvancılık sektörü de turist hareketliliğine bağlı olduğu belirtildi, "Turizm durunca şehir içi tüketim de düşüyor. Lokantalar ve şu anda daha az ürün yer alıyor, bu da ister istemez çiftçiyi ve hayvancılığın parçalarıdır. Esnaf ve üretimin birbirine bağlı bir zincirin parçalarıdır. Biri etkilenince üretim kaleme de sıçrıyor. Diğer böyle zaman da bu sefer oluyor. Giderlerini yaparak, durumu azaltarak. tüm üretim ve üretim zincirini sürdürüyor” diye konuştu.

Çifte bayram süresi yarım kaldı

Ramazan Bayramı ve Nevruz döneminde Vanlı esnafın umut bağladığını ifade eden Süer, "Çifte bayram bölümüyle esnaf hazırlık yapıyordu, ancak savaş nedeniyle beklenen hareketlik gerçekleşmedi. Bu durum hem esnafı hem de dayanıklı durumda kaldı" ifadesini kullandı.

Başkan Süer, Van ekonomisinin büyük bölümünün hizmet sektörüne dayandığını bir kez daha belirterek, "Turizm hareketliliğinin devam ettiğini hem esnaf hem de üretici açısından çok önemli. Bölgedeki gelişmelerin kısa sürede normalleşmesini temenni ediyoruz" dedi.

Hayvancılıkla Uğraşan Üreticiler Beklentilerini Düşürdü

Van Ticaret Borsası'na kayıtlı hayvancılık yapan üyeler, yaşanan savaşta İranlı kaçışın Van'a gelişini ciddi oranda kaybettiğini belirterek, geçen yıl ile bu yıl Ramazan ayı arasında belirgin bir fark oluştuğunu ifade etti. Üreticiler, yaşadıkları sıkıntıları Van Ticaret Borsası ile paylaşarak mevcut durumu aktardı.

Hayvancılıkla uğraşan üyeler, yaşadıkları sorunları şu sözlerle dile getirdi:

“Geçen yıl Ramazan ayındaki cirolarımıza bu yıl ulaşamadık. Yaklaşık yüzde 40-50 oranında bir düşüş söz konusu. Restoranların büyük bölümü bu Ramazan’da açılmadı. Açılan işletmeler ise ilk günlerde deneme yaptı ancak maliyetlerini karşılayacak ciroya ulaşamayınca faaliyetlerini durdurdu. İranlı turist sayısındaki azalma da eklenince geçen yılı arar hale geldik. Umudumuz, Ramazan sonrası piyasanın yeniden hareketlenmesi.”

Artan maliyetlere de dikkat çeken üreticiler, “Fiyatlar neredeyse iki katına çıktı, ürün tedarikinde zorlanıyoruz. Savaşın etkisi doğrudan olmasa da dolaylı olarak bize de yansıdı. Bu yıl beklentilerimiz oldukça düştü. Ramazan Bayramı öncesindeki son günlerde dahi geçen yıla kıyasla ciddi bir durgunluk yaşanıyor. Turist sayısının azalmasıyla birlikte restoran, otel ve benzeri hizmet sektörleri alımlarını kısıyor. Bu durum üretim planlamamızı da doğrudan etkiliyor” ifadelerini kullandı.